Save the Children Türkiye olarak, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ve yerel belediyelerle iş birliği içinde, İstanbul, Sultanbeyli’de Mülteciler Derneği ile birlikte yürütülen, çocuk odaklı Acil Durumlar ve Sürdürülebilirlik için İklim Farkındalığı ve Dayanıklılık Projesi’ni (CARES) hayata geçirdik.
CARES, çocukların afetlere ve iklimle ilgili risklere karşı hazırlıklı olmalarını desteklemek, güvenli ve kapsayıcı öğrenme ortamlarını güçlendirmek ve afet riski yüksek, sosyoekonomik olarak dezavantajlı bölgelerde eğitimin sürekliliğini sağlamak amacıyla tasarlandı.
Ekren Yaşta Çocukların İklim ve Afet Farkındalığının Güçlendirilmesi
Proje kapsamında 4–8 yaş grubuna yönelik, yaşa uygun ve eğlenceli 16 eğitim modülü geliştirildi ve pilot uygulaması gerçekleştirildi. Modüller; çocuklara iklim farkındalığı ve acil durumlara hazırlık konularını oyun, hikâye anlatımı, kukla gösterileri ve uygulamalı etkinlikler aracılığıyla öğretirken, öğretmenlere yönelik kapasite geliştirme eğitimleri ve aile rehberi sayesinde ebeveynlerin de sürece aktif olarak katılması sağlandı.
Pilot eğitimlere ve festivale katılan Sena*, Didem* ve Elif* gibi çocuklar için afetleri ve doğayı öğrenmek, korkutucu bir deneyim olmaktan çıkarak heyecan verici bir deneyime dönüştü. Didem bu süreci şöyle anlatıyor: “Bazen gergin ya da korkmuş hissedebiliriz. Deprem sırasında ‘Çök-Kapan-Tutun’ hareketini yapmalıyız. Bugün ayrıca yangın sırasında diz çökmemiz ve burnumuzu ile ağzımızı kapatmamız gerektiğini öğrendim.”
Elif ise atmosfer ve iklim gibi karmaşık konuları eğlenceli etkinliklerle öğrenmekten büyük keyif aldığını söylüyor. Artık atmosferin Güneş’in en iyi arkadaşı olduğunu ve dünyayı kirletmeden korumanın ne kadar önemli olduğunu arkadaşlarına ve kardeşine anlatıyor. “Başkalarını nazikçe uyarmalıyız,” diyerek sorumluluk ve liderlik duygusunu da ortaya koyuyor. Proje, çocuklar için öğrenmeyi kalıcı hâle getiren ve özgüven kazandıran bir deneyime dönüştü.
Çocuklardan Ailelere ve Topluma
Projenin etkisi yalnızca çocuklarla sınırlı kalmadı. Elif’in annesi Nehir* (48), kızının grup etkinliklerinin ardından daha özgüvenli, pozitif ve kendini daha iyi ifade edebilen bir hâle geldiğini gözlemledi. “Kızım öğrendiklerini kardeşine ve arkadaşlarına anlatıyor, hatta evde etkinlikleri tekrar ediyor,” dedi. “Atmosfer gibi yeni kelimeler öğrendi ve iklimin ne anlama geldiğini oyunlarla gerçekten anladı.”
Proje kapsamında, ailelerin çocukların öğrenme süreçlerini ev ortamında destekleyebilmesi için Aileler için İklim Farkındalığı, Afet ve Acil Durum Hazırlığı Rehberi hazırlandı. Rehber, ebeveynlere iklim değişikliği ve afet hazırlığına ilişkin pratik öneriler sunarken, ailelerin toplumsal dayanıklılıktaki önemli rolününe dikkat çekiyor. Rehbere buradan erişebilirsiniz.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı İş Birliğiyle Ulusal Düzeyde Etki
İstanbul’un 39 ilçesinden seçilen öğretmenlerle yürütülen eğitici eğitimi oturumları, programın Türkiye genelinde yaygınlaştırılmasına yönelik önemli bir adım oldu. Sürecin devamında, programın Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı’nın ulusal eğitim çerçevesine entegre edilmesi ve Millî Eğitim Bakanlığı ile koordinasyon içinde uygulanması planlanıyor. Bu çalışmalarla, çocukların iklim ve afet risklerine dair farkındalık geliştirmesi ve temel hazırlık becerilerini korku duymadan edinmesi hedefleniyor.
Güvenli, Kapsayıcı ve Dayanıklı Öğrenme Ortamları
COVID-19 pandemisi ve Türkiye’nin güneyinde yaşanan yıkıcı depremlerin ardından, özellikle dezavantajlı çocuklar için eğitim ve psikososyal destek alanındaki ihtiyaçlar daha görünür hâle geldi. Bu ihtiyaçlardan hareketle pilot eğitimler, İstanbul’un göçmen nüfusunun yoğun olduğu ve sosyoekonomik açıdan dezavantajlı ilçesi Sultanbeyli’de hayata geçirildi; proje kapsamında çocukların bilişsel ve duygusal gelişimini destekleyen güvenli öğrenme alanları oluşturuldu.
Proje süresince yaklaşık 500 çocuğa, iklim değişikliği, doğal döngüler, ekosistemler ve afet hazırlığı konularında çeşitli etkinlikler aracılığıyla ulaşıldı. Doğa Takvimi, Ağaç Atlası ve Hadi Ormana Gidelim gibi eğitim materyalleri ve etkinlikleri, bireysel ve grup temelli öğrenmeyi desteklerken, öğretmenlere de sınıf ortamında öğrenimi sürdürebilmeleri için pratik araçlar sundu.
Save the Children Türkiye olarak, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı liderliğinde ve Millî Eğitim Bakanlığı koordinasyonunda, çocukların geleceğe güvenle bakabilmesini ve krizlere karşı hazırlıklı bireyler olarak yetişmesini destekleyen çalışmalarımızı sürdürmeye devam ediyoruz.
