Setting the Stage

The symposium opened with remarks from Mr. Ahmet Kryeziu, Executive Director of Save the Children Kosova/o, Dr. Vjollca Krasniqi, Professor at the University of Prishtina and Chair of the SCiK Board, and Dr. Blerim Saqipi, Dean of the Faculty of Education at the University of Prishtina. They emphasized that safeguarding is not only a technical policy issue but a moral responsibility, requiring commitment across institutions and communities.

Dr. Saqipi reminded participants that “we must move towards the social dimension, towards values, child-friendly schools, and a pedagogy centered on students and children. This is no longer a matter of debate for us.”

Session I: Safeguarding – Global Practices

The first session featured Ms. Carly McCusker, Global Director of Safeguarding & Ethical Programming at Save the Children International, and Ms. Laura Fallavollita, Team Leader at the EU Office in Kosovo.

Ms. McCusker emphasized that safeguarding is a shared duty across all sectors, stating, “child safeguarding is everyone’s responsibility, and in different contexts, we need different solutions.” 

She presented lessons learned from Save the Children’s global safeguarding framework, highlighting the importance of context-specific solutions and community engagement.

Ms. Fallavollita reflected on the EU’s work in Kosovo, stressing the importance of embedding safeguarding in institutional reforms, particularly in education, social protection, and the justice system.

Session II: Gender, Social Inequality and Safeguarding – Regional Perspectives

The second session, moderated by Dr. Vjollca Krasniqi, examined how social and economic inequalities increase safeguarding risks, with a particular focus on gender-based violence. The panel included Dr. Vesna Leskošek (University of Ljubljana), Ms. Edi Gusia (Agency for Gender Equality, Office of the Prime Minister), and Ms. Luljeta Demolli (Kosovar Centre for Gender Studies).

Dr. Leskošek reminded participants that “equal societies are healthier and more successful”, linking the importance of gender equality to stronger safeguarding outcomes.

Ms. Gusia highlighted persistent challenges in addressing gender-based violence, pointing to gaps in reporting mechanisms and institutional accountability. Ms. Demolli stressed the role of civil society in pushing for social justice and inclusive reforms.

The discussion concluded that safeguarding cannot be addressed in isolation from broader structural inequalities, and that gender-sensitive policies are essential for building safer communities.

Session III: Kosovo’s Child Protection Law and Safeguarding Policies

The third session shifted to the national level, focusing on Kosovo’s Child Protection Law and related safeguarding policies. Moderated by Ms. Yllka Bega of Save the Children Kosova/o, this discussion brought together representatives from government, civil society and academia. Speakers included Mr. Habit Hajredini (Office for Good Governance, Office of the Prime Minister), Mr. Ahmet Kryeziu (Save the Children Kosovo/a), Mr. Blerim Shabani (Ministry of Justice), Ms. Merita Jonuzi (Ministry of Education, Science, Technology and Innovation), and Dr. Blerta Perolli Shehu (University of Prishtina).

Panelists acknowledged that while Kosovo has made progress in aligning with international child protection standards, challenges remain in implementation, monitoring, and inter-sectoral implementation. A recurring theme was the need for adequate budgeting, sustainable funding for services, and well-trained frontline staff. 

Mr. Hajredini underscored that strong partnerships between institutions and civil society have been crucial for progress. Since the law came into force in 2019, the focus has been on implementing sublegal acts, raising awareness, and strengthening institutional mechanisms at central and local levels. 

From the NGO perspective, Mr. Kryeziu emphasized the importance of empowering civil society, monitoring gaps in implementation, and keeping children at the center of all legislative and policy processes. 

Mr. Shabani highlighted the Ministry of Justice’s achievements in legislation, standards, and institutional development, while stressing the on-going need for well-trained professionals, stronger referral mechanisms, and adequate infrastructure to ensure safe, dignified, and high-quality social protection services backed by robust safeguarding practices. Ms. Jonuzi focused on the integration of safeguarding and child protection training into teacher education and professional development, alongside school-based mechanisms such as focal points and accurate reporting systems to prevent violence, abuse, and school dropouts.

Dr. Perolli Shehu emphasized the role of universities in research, policy, monitoring, and evidence-based interventions, ensuring safeguarding policies evolve in line with emerging needs and local realities. 

From this session, participants walked away with a clearer sense that safeguarding requires strong inter-sectoral collaboration and consistent investment in both people and systems.

Session IV: Success Stories – Safeguarding in Practice

The final session highlighted the voices of children and service providers. Moderated by Mr. Edis Galushi, Vice Director at Loyola Gymnasium and Vice Chair of the SCiK Board, the panel featured Miss Rina Reçica (Respect Our Rights Child-Led Group), Mr. Naser Lajqi (Syri i Vizionit), Ms. Zana Hamiti Asllani (Qendra për Mbrojtjen e Grave dhe Fëmijëve), and Mr. Osman Osmani (Nevo Koncepti).

Rina Reçica delivered a powerful message: “The protection and safety of children is not a compromise, not a wish, and not an option. It is a right guaranteed by the Convention on the Rights of the Child.”

Service providers shared practical insights on how safeguarding standards are being applied in daily work, from school-based protection policies to support services for survivors of violence. This session reminded participants that safeguarding is not only a policy but a lived reality for children and families across Kosovo.

Key Takeaways from the Symposium

The symposium made it clear that safeguarding requires stronger collaboration between government institutions, NGOs, and communities to develop sustainable strategies that truly protect children and vulnerable adults. Panelists consistently emphasized that this is not the responsibility of a single sector, but a shared commitment that must be nurtured across society.

Another important conclusion was the need to equip teachers not only with academic knowledge but also with social and emotional skills that help them create inclusive, child-friendly schools. Education, participants agreed, must move beyond curriculum delivery to foster environments where children feel safe, respected, and supported.

The discussions also highlighted the emergence of new risks brought by technology and artificial intelligence. Online safety, responsible digital use, and innovative prevention mechanisms were seen as essential components of modern safeguarding. Addressing these challenges will require both institutional investment and broader awareness among families and communities.

Participants also agreed that Kosovo’s Child Protection Law must be fully implemented in practice. This means securing adequate budgets, ensuring functional referral mechanisms, and maintaining a reliable hotline for reporting cases. Only through effective enforcement can the law provide the intended protection.

Finally, the symposium called attention to the importance of accurate and regular data collection on children’s well-being. Reliable statistics are vital for evidence-based policymaking and monitoring progress. Alongside this, participants stressed the urgency of integrating gender and sexual education into school curricula, raising public awareness, and strengthening accountability within institutions. 

As Dr. Vjollca Krasniqi reminded the audience, “the partnership between institutions, NGOs, and communities is crucial for preventing the abuse of children and other vulnerable groups.”

Moving Forward

The symposium closed with a call to action from Dr. Vjollca Krasniqi and Mr. Ahmet Kryeziu, who stressed the importance of maintaining momentum and ensuring the commitments made at the event translate into tangible improvements in children’s lives.

This symposium was not just about discussing safeguarding in theory. It was about charting a collective path forward, where institutions, communities, and children themselves come together to build a safer, more inclusive Kosovo.

The symposium made one message clear: safeguarding is not optional, nor is it the responsibility of a single institution. It requires a collective, sustained effort linking laws with resources, schools with communities, and policies with the lived realities of children.

The symposium was not just about dialogue; it was a call to action. The challenge now is for all of us, whether policymakers, educators, parents, or community members, to turn commitments into tangible change. Because safeguarding is not a debate, not a choice it is the right of every child in Kosovo.

Përforcimi i praktikave të mbrojtjes në Kosovë: Reflektime nga Simpoziumi

Mbrojtja e mirëqenies së fëmijëve dhe të rriturve të cenueshëm është një nga sfidat më urgjente me të cilat përballet Kosova sot. Pavarësisht përparimit në politika dhe ligje, shumë fëmijë vazhdojnë të përjetojnë rreziqe neglizhence, dhune dhe shfrytëzimi në shtëpitë, shkollat dhe komunitetet e tyre. Forcimi i mbrojtjes nuk është vetëm një detyrim ligjor sipas Konventës për të Drejtat e Fëmijëve dhe Ligjit të Kosovës për Mbrojtjen e Fëmijëve, por edhe përgjegjësi morale e përbashkët për të gjithë sektorët e shoqërisë.

Ishte pikërisht ky sfondi sipas të cilit Save the Children Kosova/o, në bashkëpunim me Universitetin e Prishtinës dhe me mbështetjen e Sida-s, mblodhi Simpoziumin e Mbrojtjes së Fëmijëve më 17 shtator 2025 në Prishtinë. Kjo ngjarje mblodhi së bashku përfaqësues të qeverisë, akademikë, shoqërinë civile, ekspertë ndërkombëtarë dhe, më e rëndësishmja, zërat e fëmijëve, për të shkëmbyer përvoja, për të eksploruar zgjidhje dhe për të hartuar hapa praktikë drejt sistemeve më të sigurta dhe më gjithëpërfshirëse në Kosovë.

Përgatitja për ngjarjen

Simpoziumi u hap me fjalimin e Z. Ahmet Kryeziu, Drejtori Ekzekutiv i Save the Children Kosova/o, Dr. Vjollca Krasniqi, Profesoreshë në Universitetin e Prishtinës dhe Kryetare e Bordit të SCiK, dhe Dr. Blerim Saqipi, Dekan i Fakultetit të Edukimit në Universitetin e Prishtinës. Ata theksuan se mbrojtja nuk është vetëm një çështje teknike politikash, por edhe një përgjegjësi morale, që kërkon angazhim nga të gjitha institucionet dhe komunitetet.

Dr. Saqipi u kujtoi pjesëmarrësve se “duhet të ecim drejt dimensionit social, drejt vlerave, shkollave miqësore për fëmijët dhe një pedagogjie të përqendruar te nxënësit dhe fëmijët. Kjo nuk është më çështje debati për ne.”

Sesioni I: Mbrojtja – Praktikat Globale

Në sesionin e parë morën pjesë Znj. Carly McCusker, Drejtoreshë Globale e Mbrojtjes dhe Programimit të Etikës në Save the Children International, dhe Znj. Laura Fallavollita, Udhëheqëse e Ekipit në Zyrën e BE-së në Kosovë.

Znj. McCusker theksoi se mbrojtja është detyrë e përbashkët në të gjithë sektorët, duke deklaruar se, "mbrojtja e fëmijëve është përgjegjësi e të gjithëve dhe, në kontekste të ndryshme, na duhen zgjidhje të ndryshme." 

Ajo prezantoi mësimet e nxjerra nga korniza globale e mbrojtjes së Save the Children, duke theksuar rëndësinë e zgjidhjeve specifike për kontekstin dhe angazhimin e komunitetit.

Znj. Fallavollita reflektoi mbi punën e BE-së në Kosovë, duke theksuar rëndësinë e përfshirjes së mbrojtjes në reformat institucionale, veçanërisht në arsim, mbrojtje sociale dhe sistemin e drejtësisë.

Sesioni II: Gjinia, Pabarazia Sociale dhe Mbrojtja – Perspektiva Rajonale

Sesioni i dytë, i moderuar nga Dr. Vjollca Krasniqi, shqyrtoi se si pabarazitë sociale dhe ekonomike rrisin rreziqet e mbrojtjes, me një fokus të veçantë në dhunën me bazë gjinore. Në panel ishin Dr. Vesna Leskošek (Universiteti i Lubjanës), Znj. Edi Gusia (Agjencia për Barazi Gjinore, Zyra e Kryeministrit), dhe Znj. Luljeta Demolli (Qendra Kosovare për Studime Gjinore).

Dr. Leskošek u kujtoi pjesëmarrësve se “shoqëritë e barabarta janë më të shëndetshme dhe më të suksesshme”, duke lidhur rëndësinë e barazisë gjinore me rezultate më të forta mbrojtëse.

Znj. Gusia theksoi sfidat e vazhdueshme në adresimin e dhunës me bazë gjinore, duke treguar boshllëqe në mekanizmat e raportimit dhe llogaridhënien institucionale. Znj. Demolli theksoi rolin e shoqërisë civile në nxitjen e drejtësisë sociale dhe reformave gjithëpërfshirëse.

Diskutimi arriti në përfundimin se mbrojtja nuk mund të trajtohet e izoluar nga pabarazitë më të gjera strukturore dhe se politikat e ndjeshme ndaj gjinisë janë thelbësore për ndërtimin e komuniteteve më të sigurta.

Sesioni III: Ligji dhe Politikat e Mbrojtjes së Fëmijëve në Kosovë

Sesioni i tretë u zhvendos në nivel kombëtar, duke u përqendruar në Ligjin Për Mbrojtjen e Fëmijëve të Kosovës dhe politikat mbrojtëse përkatëse. Moderuar nga Znj. Yllka Bega nga Save the Children Kosova/o, ky diskutim mblodhi së bashku përfaqësues nga qeveria, shoqëria civile dhe akademia. Prej folësve, të përfshirë ishin Z. Habit Hajredini (Zyra për Qeverisje të Mirë, Zyra e Kryeministrit), Z. Ahmet Kryeziu (Save the Children Kosovo/a), Z. Blerim Shabani (Ministria e Drejtësisë), Znj. Merita Jonuzi (Ministria e Arsimit, Shkencës, Teknologjisë dhe Inovacionit), dhe Dr. Blerta Perolli Shehu (Universiteti i Prishtinës).

Panelistët pranuan se, ndërsa Kosova ka bërë përparim në përafrimin me standardet ndërkombëtare të mbrojtjes së fëmijëve, sfidat mbeten në zbatim, monitorim dhe implementim ndërsektorial. Temë e përsëritur ishte nevoja për buxhetim të përshtatshëm, financim të qëndrueshëm për shërbimet dhe staf të trajnuar mirë në vijën e parë. 

Z. Hajredini theksoi se partneritetet e forta midis institucioneve dhe shoqërisë civile kanë qenë thelbësore për progresin. Që kur ligji hyri në fuqi në vitin 2019, fokusi ka qenë në zbatimin e akteve nënligjore, rritjen e vetëdijesimit dhe forcimin e mekanizmave institucionalë në nivel qendror dhe vendor. 

Nga perspektiva e OJQ-ve, Z. Kryeziu theksoi rëndësinë e fuqizimit të shoqërisë civile, monitorimit të boshllëqeve në zbatim dhe mbajtjes së fëmijëve në qendër të të gjitha proceseve legjislative dhe politike. 

Z. Shabani theksoi arritjet e Ministrisë së Drejtësisë në legjislacion, standarde dhe zhvillim institucional, duke theksuar njëkohësisht nevojën e vazhdueshme për profesionistë të trajnuar mirë, mekanizma më të fortë referimi dhe infrastrukturë të përshtatshme për të siguruar shërbime të mbrojtjes sociale të sigurta, dinjitoze dhe me cilësi të lartë, të mbështetura nga praktika të forta mbrojtëse. Znj. Jonuzi u përqendrua në integrimin e trajnimit për mbrojtjen e fëmijëve në edukimin dhe zhvillimin profesional të mësimdhënësve, së bashku me mekanizmat shkollorë, siç janë pikat e kontaktit dhe sistemet e sakta të raportimit për të parandaluar dhunën, abuzimin dhe braktisjen e shkollës.

Dr. Perolli Shehu theksoi rolin e universiteteve në hulumtim, politikat, monitorimin dhe ndërhyrjet e bazuara në prova, duke siguruar që politikat mbrojtëse të evoluojnë në përputhje me nevojat në zhvillim dhe realitetet lokale. 

Nga ky sesion, pjesëmarrësit u larguan me një ndjenjë më të qartë se mbrojtja kërkon bashkëpunim të fortë ndërsektorial dhe investime të vazhdueshme si në njerëz ashtu edhe në sisteme.

Sesioni IV: Historitë e Suksesit – Mbrojtja në Praktikë

Sesioni i fundit nxori në pah zërat e fëmijëve dhe ofruesve të shërbimeve. Moderuar nga Z. Edis Galushi, Zëvendës Drejtor i Gjimnazit Loyola dhe Zëvendës Kryetar i Bordit të SCiK-së, në panel morën pjesë Znj. Rina Reçica (Grupi i udhëhequr nga fëmijët e Respect Our Rights), Z. Naser Lajqi (Syri i Vizionit), Znj. Zana Hamiti Asllani (Qendra për Mbrojtjen e Grave dhe Fëmijëve), dhe Z. Osman Osmani (Nevo Koncepti).

Rina Reçica përcolli një mesazh të fuqishëm: "Mbrojtja dhe siguria e fëmijëve nuk është kompromis, e as dëshirë dhe as opsion. Është një e drejtë e garantuar nga Konventa për të Drejtat e Fëmijëve.”

Ofruesit e shërbimeve ndanë njohuri praktike se si po zbatohen standardet mbrojtëse në punën e përditshme, nga politikat e mbrojtjes në shkollë deri te shërbimet mbështetëse për të mbijetuarit e dhunës. Ky sesion u kujtoi pjesëmarrësve se mbrojtja nuk është vetëm një politikë, por një realitet i jetuar për fëmijët dhe familjet në të gjithë Kosovën.

Pikat kryesore të përfituara nga Simpoziumi

Simpoziumi e bëri të qartë se mbrojtja kërkon një bashkëpunim më të fortë midis institucioneve qeveritare, OJQ-ve dhe komuniteteve për të zhvilluar strategji të qëndrueshme që mbrojnë vërtet fëmijët dhe të rriturit e cënueshëm. Panelistët vazhdimisht theksuan se kjo nuk është përgjegjësi e një sektori të vetëm, por angazhim i përbashkët që duhet të kultivohet në të gjithë shoqërinë.

Një tjetër përfundim i rëndësishëm ishte nevoja për t’i pajisur mësimdhënësit jo vetëm me njohuri akademike, por edhe me aftësi sociale dhe emocionale që i ndihmojnë ata të krijojnë shkolla gjithëpërfshirëse dhe miqësore për fëmijët. Pjesëmarrësit u pajtuan se arsimi duhet të shkojë përtej realizimit të kurrikulës, për të nxitur mjedise ku fëmijët ndihen të sigurt, të respektuar dhe të mbështetur.

Diskutimet nxorën në pah gjithashtu shfaqjen e rreziqeve të reja të sjella nga teknologjia dhe inteligjenca artificiale. Siguria në internet, përdorimi i përgjegjshëm digjital dhe mekanizmat inovativë të parandalimit u konsideruan si komponentë thelbësorë të mbrojtjes moderne. Adresimi i këtyre sfidave do të kërkojë si investime institucionale ashtu edhe vetëdijesim më të gjerë midis familjeve dhe komuniteteve.

Pjesëmarrësit gjithashtu u pajtuan që Ligji i Kosovës për Mbrojtjen e Fëmijëve duhet të zbatohet plotësisht në praktikë. Kjo do të thotë sigurimi i buxheteve të mjaftueshme, sigurimi i mekanizmave funksionalë të referimit dhe mbajtja e një linje telefonike të besueshme për raportimin e rasteve. Vetëm nëpërmjet zbatimit efektiv të ligjit mund të ofrohet mbrojtja e synuar.

Së fundmi, simpoziumi tërhoqi vëmendjen mbi rëndësinë e mbledhjes së saktë dhe të rregullt të të dhënave mbi mirëqenien e fëmijëve. Statistikat e besueshme janë thelbësore për hartimin e politikave të bazuara në prova dhe monitorimin e progresit. Krahas kësaj, pjesëmarrësit theksuan urgjencën e integrimit të edukimit gjinor dhe seksual në kurrikulat shkollore, rritjen e vetëdijesimit publik dhe forcimin e llogaridhënies brenda institucioneve. 

Siç i kujtoi Dr. Vjollca Krasniqi audiencës, “partneriteti midis institucioneve, OJQ-ve dhe komuniteteve është thelbësor për parandalimin e abuzimit të fëmijëve dhe grupeve të tjera të cenueshme.”

Rruga para nesh

Simpoziumi u mbyll me një thirrje për veprim nga Dr. Vjollca Krasniqi dhe Z. Ahmet Kryeziu, i cili theksoi rëndësinë e ruajtjes së vrullit të punës dhe sigurimit që zotimet e bëra në këtë aktivitet të përkthehen në përmirësime të prekshme në jetën e fëmijëve.

Ky simpozium nuk kishte të bënte vetëm me diskutimin e mbrojtjes në teori. Bëhej fjalë për hartimin e një rruge kolektive përpara, ku institucionet, komunitetet dhe vetë fëmijët bashkohen për të ndërtuar një Kosovë më të sigurt dhe më gjithëpërfshirëse.

Simpoziumi e bëri të qartë një mesazh: mbrojtja nuk është opsionale, as nuk është përgjegjësi e një institucioni të vetëm. Por kërkon përpjekje kolektive dhe të qëndrueshme që lidh ligjet me burimet, shkollat me komunitetet dhe politikat me realitetet e jetuara të fëmijëve.

Simpoziumi nuk kishte të bënte vetëm me dialogun; por ishte thirrje për veprim. Sfida tani është për të gjithë ne, qofshim politikëbërës, edukatorë, prindër apo anëtarë të komunitetit, që t’i shndërrojmë zotimet në ndryshime të prekshme. Sepse mbrojtja nuk është debat, nuk është zgjedhje, është e drejtë e çdo fëmije në Kosovë.

Jačanje praksi zaštite dece na Kosovu: Osvrti sa simpozijuma

Zaštita dobrobiti dece i ranjivih odraslih jedan je od najvećih izazova sa kojima se Kosovo danas suočava. Uprkos napretku u zakonodavstvu i politici, previše dece i dalje je izloženo rizicima od zanemarivanja, nasilja i eksploatacije u svojim domovima, školama i zajednicama. Jačanje zaštite ne predstavlja samo zakonsku obavezu prema Konvenciji o pravima deteta i Zakonu o zaštiti dece Kosova, već i moralnu odgovornost koju dele svi sektori društva.

Upravo u tom kontekstu, organizacija Save the Children Kosova/o, u saradnji sa Univerzitetom u Prištini i uz podršku Side, sazvala je Simpozijum o zaštiti (engl. Safeguarding Symposium) 17. septembra 2025. godine u Prištini. Događaj je okupio predstavnike vlade, akademike, članove civilnog društva, međunarodne stručnjake i, što je najvažnije, glasove dece, kako bi razmenili iskustva, istražili rešenja i isplanirali konkretne korake ka bezbednijim i inkluzivnijim sistemima na Kosovu.

Postavljanje scene

Simpozijum je otvoren uvodnim obraćanjem G. Ahmet Kryeziu, izvršnog direktora organizacije Save the Children Kosova/o, Dr. Vjollca Krasniqi, profesorke na Univerzitetu u Prištini i predsednice Upravnog odbora SCiK, i Dr. Blerim Saqipi, dekana Pedagoškog fakulteta Univerziteta u Prištini. Oni su naglasili da zaštita dece ne predstavlja pitanje tehničke politike, već i moralnu odgovornost, koja zahteva posvećenost svih institucija i zajednica.

Dr. Saqipi je podsetio učesnike da „moramo da se krećemo ka socijalnoj dimenziji, ka vrednostima, školama prilagođenim deci i pedagogiji usmerenoj na učenike i decu. Ovo za nas više nije predmet debate.“

Sesija I: Zaštita – Globalne prakse

U prvoj sesiji učestvovale su Gđa. Carly McCusker, globalna direktorka za zaštitu i etičko programiranje pri Save the Children International, i Gđa. Laura Fallavollita, rukovodilac tima u Kancelariji EU na Kosovu.

Gđa. McCusker je naglasila da je zaštita zajednička dužnost svih sektora, navodeći da je „zaštita dece odgovornost svih i da su nam u različitim kontekstima potrebna različita rešenja.“

Predstavila je lekcije naučene iz globalnog okvira zaštite organizacije Save the Children ističući važnost rešenja specifičnih za kontekst i angažovanja zajednice.

Gđa. Fallavollita se osvrnula na rad EU na Kosovu, naglašavajući važnost ugrađivanja zaštite u institucionalne reforme, posebno u obrazovanju, socijalnoj zaštiti i pravosudnom sistemu.

Sesija II: Rod, socijalna nejednakost i zaštita – regionalne perspektive

Druga sesija, koju je moderirala Dr. Vjollca Krasniqi, ispitala je kako socijalne i ekonomske nejednakosti povećavaju rizike zaštite, sa posebnim fokusom na rodno zasnovano nasilje. U panelu su učestvovale Dr. Vesna Leskošek (Univerzitet u Ljubljani), Gđa. Edi Gusia (Agencija za rodnu ravnopravnost, Kancelarija premijera) i Gđa. Luljeta Demolli (Kosovski centar za rodne studije).

Dr. Leskošek je podsetila učesnike da su „jednaka društva zdravija i uspešnija“, povezujući važnost rodne ravnopravnosti sa boljim rezultatima zaštite.

Gđa. Gusia je istakla stalne izazove u rešavanju problema rodno zasnovanog nasilja, ukazujući na nedostatke u mehanizmima prijavljivanja i institucionalnoj odgovornosti. Gđa. Demolli je naglasila ulogu civilnog društva u zalaganju za socijalnu pravdu i inkluzivne reforme.

Diskusija je zaključena konstatacijom da zaštita ne može biti rešavana izolovano od šireg okvira strukturnih nejednakosti, te da su rodno osetljive politike ključne za izgradnju bezbednijih zajednica.

Sesija III: Zakon o zaštiti dece na Kosovu i politike zaštite

Treća sesija je premeštena na nacionalni nivo, fokusirajući se na Zakon o zaštiti dece na Kosovu i srodne politike zaštite. Diskusiju, koju je moderirala Gđa. YIlka Bega iz organizacije Save the Children Kosova/o, okupila je predstavnike vlade, civilnog društva i akademske zajednice. Među govornicima su bili G. Habit Hajredini (Kancelarija za dobru upravu, Kancelarija premijera), G. Ahmet Kryeziu (Save the Children Kosova/o), G. Blerim Shabani (Ministarstvo pravde), Gđa. Merita Jonuzi (Ministarstvo obrazovanja, nauke, tehnologije i inovacija) i Dr. Blerta Perolli Shehu (Univerzitet u Prištini).

Panelisti su priznali da, iako je Kosovo postiglo napredak u usklađivanju sa međunarodnim standardima zaštite dece, izazovi ostaju u sprovođenju, praćenju i među-sektorskoj implementaciji. Tema koja se ponavljala bila je potreba za adekvatnim budžetiranjem, održivim finansiranjem usluga i dobro obučenim osobljem na prvoj liniji fronta. 

G. Hajredini je naglasio da su snažna partnerstva između institucija i civilnog društva bila ključna za napredak. Od stupanja zakona na snagu 2019. godine, fokus je bio na sprovođenju podzakonskih akata, podizanju svesti i jačanju institucionalnih mehanizama na centralnom i lokalnom nivou. 

Iz perspektive nevladinih organizacija, G. Kryeziu je naglasio važnost osnaživanja civilnog društva, praćenja nedostataka u sprovođenju i držanja dece u centru svih zakonodavnih i političkih procesa. 

G. Shabani je istakao dostignuća Ministarstva pravde u oblasti zakonodavstva, standarda i institucionalnog razvoja, istovremeno naglašavajući stalnu potrebu za dobro obučenim stručnjacima, jačim mehanizmima upućivanja i adekvatnom infrastrukturom kako bi se osigurale bezbedne, dostojanstvene i visokokvalitetne usluge socijalne zaštite, potkrepljene robusnim praksama zaštite. Gđa. Jonuzi se fokusirala na integraciju obuke za zaštitu i odbranu dece u obrazovanje nastavnika i profesionalni razvoj, zajedno sa mehanizmima zasnovanim na školama, kao što su kontakt osobe i precizni sistemi prijavljivanja kako bi se sprečilo nasilje, zlostavljanje i napuštanje škole.

Dr. Perolli Shehu je naglasila ulogu univerziteta u istraživanju, politici, praćenju i intervencijama zasnovanim na dokazima, osiguravajući da se politike zaštite razvijaju u skladu sa novim potrebama i lokalnim realnostima. 

Učesnici su sa ove sesije otišli ​​sa jasnijim osećajem da zaštita dece zahteva snažnu međusektorsku saradnju i dosledno ulaganje i u ljude i u sisteme.

Sesija IV: Priče o uspehu – Zaštita u praksi

Poslednja sesija istakla je glasove dece i pružalaca usluga. Uz moderatora G. Edis Galushi, zamenika direktora gimnazije Lojola i potpredsednika Upravnog odbora SCiK, na panelu je učestvovala Gđica Rina Reçica (Grupa koju vode deca „Poštujmo naša prava“), G. Naser ​​Lajqi (Syri i Vizionit), Gđa. Zana Hamiti Asllani (Qendra për Mbrojtjen e Grave dhe Fëmijëve) i G. Osman Osmani (Nevo Koncepti).

Rina Reçica je prenela snažnu poruku: „Zaštita i bezbednost dece nisu kompromis, ni želja, ni opcija. To je pravo garantovano Konvencijom o pravima deteta.“

Pružaoci usluga podelili su praktične uvide o tome kako se standardi zaštite primenjuju u svakodnevnom radu, od politika zaštite u školama do usluga podrške za žrtve nasilja. Ova sesija je podsetila učesnike da zaštita nije samo politika već i stvarnost za decu i porodice širom Kosova.

Ključni zaključci sa simpozijuma

Simpozijum je jasno pokazao da zaštita zahteva jaču saradnju između vladinih institucija, nevladinih organizacija i zajednica kako bi se razvile održive strategije koje istinski štite decu i ranjive odrasle. Panelisti su dosledno isticali da to nije odgovornost jednog sektora, već zajednička obaveza koja se mora negovati u celom društvu.

Još jedan važan zaključak bila je potreba da se nastavnici opreme ne samo akademskim znanjem već i društvenim i emocionalnim veštinama koje im pomažu da stvore inkluzivne škole prilagođene deci. Učesnici su se složili da obrazovanje mora da ide dalje od pukog isporuke nastavnog plana i programa kako bi negovalo okruženje u kojem se deca osećaju bezbedno, poštovano i podržano.

U diskusijama je takođe istaknuta pojava novih rizika koje donose tehnologija i veštačka inteligencija. Bezbednost na mreži, odgovorna digitalna upotreba i inovativni mehanizmi prevencije smatrani su bitnim komponentama moderne zaštite. Rešavanje ovih izazova zahtevaće i institucionalna ulaganja i širu svest među porodicama i zajednicama.

Učesnici su se takođe složili da se Zakon o zaštiti dece na Kosovu mora u potpunosti sprovesti u praksi. To znači obezbeđivanje adekvatnih budžeta, osiguravanje funkcionalnih mehanizama upućivanja i održavanje pouzdane telefonske linije za prijavljivanje slučajeva. Samo efikasnim sprovođenjem zakon može pružiti željenu zaštitu.

Na kraju, simpozijum je skrenuo pažnju na važnost tačnog i redovnog prikupljanja podataka o dobrobiti dece. Pouzdana statistika je od vitalnog značaja za kreiranje politika zasnovanih na dokazima i praćenje napretka. Uz to, učesnici su naglasili hitnu potrebu za integrisanjem rodnog i seksualnog obrazovanja u školske nastavne planove i programe, podizanje javne svesti i jačanje odgovornosti unutar institucija. 

Kako je Dr. Vjollca Krasniqi podsetila publiku, „partnerstvo između institucija, nevladinih organizacija i zajednica je ključno za sprečavanje zlostavljanja dece i drugih ranjivih grupa“.

Naredni koraci 

Simpozijum je završen pozivom na akciju Dr. Vjollca Krasniqi i G. Ahmet Kryeziu, koji su naglasili važnost održavanja zamaha i osiguravanja da se obaveze preuzete na događaju pretvore u opipljiva poboljšanja u životima dece.

Ovaj simpozijum nije bio samo o diskusiji o zaštiti u teoriji. Radilo se o trasiranju kolektivnog puta napred, gde se institucije, zajednice i sama deca udružuju kako bi izgradili bezbednije i inkluzivnije Kosovo.

Simpozijum je jasno preneo jednu poruku: zaštita nije opcionalna, niti je odgovornost jedne institucije. Ona zahteva kolektivni, kontinuirani napor koji povezuje zakone sa resursima, škole sa zajednicama i politike sa životnim stvarnostima dece.

Simpozijum nije bio samo o dijalogu; to je bio poziv na akciju. Izazov je sada za sve nas, bilo da smo kreatori politike, prosvetni radnici, roditelji ili članovi zajednice, da obaveze pretvorimo u opipljive promene. Jer zaštita nije debata, nije izbor, već pravo svakog deteta na Kosovu.